http://www.iliablogs.gr/ Ilia Blogs » Αρχιμανδρίτης Φιλάρετος Σπανόπουλος Gregarius 0.5.5 en http://www.iliablogs.gr/feed.php?channel=126&y=2009&m=09&d=25&iid=8476 Fri, 25 Sep 2009 15:32:00 -0400 http://www.iliablogs.gr/feed.php?channel=126&y=2009&m=09&d=25&iid=8476 «ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ»
Ένας εθνομάρτυρας της Ηλείας.





Του Αρχιμανδρίτου Φιλαρέτου Ναπ. Σπανοπούλου
Ιεροκήρυκος Ιεράς Μητροπόλεως Ηλείας



Αφιερούται:
Στην μνήμη του πατέρα μου.
Είναι μεγίστη τιμή να φέρεις το όνομα ενός σπουδαίου Αγίου της εκκλησίας μας, ο οποίος μάλιστα έλαβε και την προσωνυμία «ελεήμων», χάρης στην αρετή της φιλανθρωπίας την οποία κατείχε. Ο Όσιος Φιλάρετος ο ελεήμων, έτσι τoν αναφέρουν τα περισσότερα Αγιολόγια της Εκκλησίας μας, ήταν αυτός που διαμοίρασε όλα τα υπάρχοντά του για να απαλύνει τον πόνο και την δυσκολία των συνανθρώπων του.
Είναι μεγίστη τιμή όμως να φέρεις και το όνομα μίας σπουδαίας προσωπικότητας της τοπικής μας και όχι μόνο ιστορίας, το όνομα εκείνου που υπήρξε πνευματικός ταγός της Ηλειακής γης, αλλά και εθνομάρτυρας της πίστεως και της πατρίδος μας, του Ιεροεθνομάρτυρα Επισκόπου Ωλένης Φιλαρέτου.
Δια τούτο, ως ένδειξη ελαχίστης τιμής και σεβασμού στον εθνομάρτυρα Επίσκοπο Ωλένης ΦΙΛΑΡΕΤΟ, καταθέτω αυτό το άρθρο.

******************

Δεν είναι ο Επίσκοπος Ωλένης Φιλάρετος ο μόνος Κληρικός της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας που θυσιάστηκε και εμαρτύρησε στα 400 χρόνια της σκληρής και απάνθρωπης Τουρκοκρατίας, που ταλάνιζε και κατέτρωγε τις σάρκες και τις ψυχές του υπόδουλου Ελληνισμού. Η Εκκλησία πρόσφερε πολλούς κληρικούς στο βωμό της Ορθοδοξίας και του Ελληνισμού και πλειάδα νεομαρτύρων «για του χριστού την πίστη την αγία και της πατρίδος την ελευθερία».
11 Πατριάρχες, 100 Μητροπολίτες και πιο πολοί από 6.000 Ιερείς και Μοναχοί θυσιάστηκαν και μαρτύρησαν σε εκείνα τα χρόνια.
Ας δούμε όμως εμείς σήμερα αναλυτικότερα την πορεία και το μαρτύριο του εθνομάρτυρα της Ηλείας Φιλαρέτου, μέσα από τις σωζώμενες πηγές.

ΚΑΤΑΓΩΓΗ: Τον Επίσκοπο Ωλένης Φιλάρετο συναντάμε πρώτη φορά το 1804 σε Πατριαρχικό σιγγιλιώδη γράμμα, γραμμένο σε μεμβράνη, του Οικουμενικού Πατριάρχου Κυρίλλου εκδοθέν στις 4 Οκτωβρίου του 1804, το οποίο μας μαρτυρεί και τον πλήρη τίτλο του τότε Μητροπολίτου Ωλένης: «....Αρχιερέως ιερωτάτου Μητροπολίτου Ωλένης Υπερτίμου και εξάρχου πάσης Ήλιδος, εν Αγίω Πνεύματι αγαπητού αδελφού και συλλειτουργού κύρ. Φιλαρέτου......».
Για 20 ολόκληρα χρόνια ο Επίσκοπος Φιλάρετος υπηρέτησε και ποίμανε θεοφιλώς την Επισκοπή Ωλένης. Ο Ωλένης Φιλάρετος καταγόταν από την πόλη των θρύλων και των παραδόσεων, την Κωνσταντινούπολη, εξ ου είχε και την προσωνυμία «ο Βυζάντιος». Το κοσμικό του όνομα ήταν Αναγνώστης Αρβανίτης. Ο Ιστορικός Πρωτοσύγκελος Αμβρόσιος Φραντζής μας πληροφορεί σχετικά δια την καταγωγή του: «Φιλάρετος ο Μητροπολίτης Ωλένης εκ Κωνσταντινουπόλεως......»

ΜΟΡΦΩΣΗ: «Φιλάρετος ο Μητροπολίτης Ωλένης εκ Κωνσταντινουπόλεως, μέτοχος παιδείας, μεγαλοπρεπής και στολισμένος με διάφορα προτερήματα.....»· Αυτά τα σχόλια του ιστορικού Φραντζή φρονούμε πως μας παρουσιάζουν την πολυσήμαντη και πολυδιάστατη προσωπικότητα του Επισκόπου Φιλαρέτου. Αδιαμφισβήτητα λοιπόν κατείχε σπουδαία και αξιόλογη μόρφωση για την εποχή του και γι’ αυτό ήταν και Πατριαρχικός Αρχιμανδρίτης πριν εκλεγεί Επίσκοπος Ωλένης. Το σημαντικότερο στοιχείο όμως της προσωπικότητάς του είναι ότι ήταν στολισμένος με πολλές αρετές. Μας το μαρτυρεί ο υπασπιστής του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη Φωτάκος στο έργο του «Βίοι Πελοποννησίων ανδρών», εφόσον στην αναφορά την οποία κάνει προς τον Επίσκοπο Ωλένης Φιλάρετο καταγράφει ότι ήταν ένας «εκ των εναρέτων....» της εποχής εκείνης. Ο Δεσπότης Φιλάρετος ήταν μεγαλοπρεπής και με πολλά προτερήματα και η μεγαλοπρέπειά του και το μεγαλείο της ψυχής και της καρδιάς του φάνηκε την στιγμή του μαρτυρίου του που θα παρακολουθήσουμε πιο κάτω.

ΠΡΟΣΦΟΡΑ: Ο Επίσκοπος Ωλένης Φιλάρετος διαδέχθηκε στον επισκοπικό θρόνο τον προκάτοχό του Χριστοφόρο τον Σεπτέμβριο του 1802. Όλα αυτά τα χρόνια της διακονίας του στην περιοχή της Ηλείας το ποιμαντικό και κοινωνικό του έργο ήταν πολυσήμαντο.
Οι Επίσκοποι στα χρόνια της Τουρκοκρατίας είχαν μεγάλη επιρροή στο ποίμνιό τους, γιατί ήσαν πιο κοντά τους και ενδιαφερόντουσαν σημαντικά γι’ αυτούς. Η δύναμή τους ήταν μεγάλη και πολλές φορές έπαιζαν τον ρόλο του δικαστή, του επιθεωρητή, ακόμα και του συμβολαιογράφου αν χρειαζόταν. Από τις πηγές έχουμε έγγραφες μαρτυρίες ότι ο Επίσκοπος Φιλάρετος αρκετές φορές είχε διαδραματίσει τέτοιους ρόλους.
Άξιο μνείας είναι και το γεγονός ότι ο Ωλένης Φιλάρετος ήταν από τους πρώτους Επισκόπους που μετείχαν στην συγκρότηση της Ιεράς Αδελφότητος. Η Ιερή Αδελφότης συστήθηκε στον Ελλαδικό χώρο λίγο πριν από την έκρηξη της Επαναστάσεως και ήταν μια μυστική οργάνωση Ελλήνων Επισκόπων. Κύριος σκοπός της οργάνωσης αυτής ήταν η μετά τη μύηση στην Φιλική Εταιρία καλλίτερη οργάνωση, κυρίως της τοπικής κοινωνίας, με σκοπό την επιτυχία του Αγώνος της Ανεξαρτησίας.
Την οργάνωση αυτή αποφάσισαν και συγκρότησαν εκτός από τον Επίσκοπο Ωλένης Φιλάρετο και οι κάτωθι Ιεράρχες:
- ο Μητροπολίτης Ανδρούσης Ιωσήφ
- ο Μητροπολίτης Δημητσάνης Φιλόθεος
- ο Μητροπολίτης Κορίνθου Ζαχαρίας
- ο Μητροπολίτης Μονεμβασίας Χρύσανθος
- ο Μητροπολίτης Ναυπλίου και Άργους Γρηγόριος και
- ο Μητροπολίτης Χριστιανουπόλεως Γερμανός.
Στην συνέχεια θα αναφέρουμε δειγματοληπτικά στοιχεία της προσφοράς του Επισκόπου Φιλαρέτου κυρίως σε τοπικό επίπεδο.
Πρωτίστως να αναφέρουμε το πλέον σημαντικό, ότι η γενικότερη φιλική και ηγεμονική σύνδεση του Επισκόπου με τους αγάδες του τόπου, απάλλασσε τους Χριστιανούς από τα βασανιστήρια και τους κατατρεγμούς των Τούρκων. Μεμαρτυριμένως κατά τα τελευταία χρόνια της σκλαβιάς οι αγάδες της Γαστούνης και του Λάλα είχαν καλές σχέσεις με τον Δεσπότη της Ωλένης Φιλάρετο και τούτο όπως φαίνεται από επιστολές των αγάδων προς τον Γιωργάκη Αυγερινό στην πόλη του Πύργου ευνοούσε τις κινήσεις των Χριστιανών για την προετοιμασία τους στον αγώνα.
Από το άλλο μέρος ο Δεσπότης, παρά την πρέπουσα φιλαλήθειά του για χάρη του ιερού απελευθερωτικού αγώνα, παραπλανούσε τις γνώμες των Τούρκων περί μεμονωμένων αταξιών των Χριστιανών της Ηλείας.
Ο ιστορικός του Πύργου Βύρων Δάβος μας πληροφορεί ότι ειδικά κατά το 1804 οι Πύργιοι κάτοικοι άρχισαν να ξεσηκώνονται με μικροκινήματα. Οι Τούρκοι τα μάθαιναν και για τούτο ζητούσαν πληροφορίες από τον προεστό και έμπιστό τους Γιωργάκη Αυγερινό (ο οποίος ήταν γραμματικός και συγκέντρωνε τα χρήματα της πώλησης των εισοδημάτων τους), αλλά και από τον Δεσπότη Φιλάρετο στους οποίους είχαν μεγάλη εμπιστοσύνη. Οι διαβεβαιώσεις περί των πέντε – έξι ραγιάδων που ξεσηκώνονταν ήσαν πειστικές και οι Τούρκοι έδιωχναν κάθε τους υποψία. Έτσι λοιπόν με την δήθεν φιλία τους προς τους Οθωμανούς κολάκευαν αυτούς και καθησύχαζαν κάθε τους υποψία περί προετοιμασίας εξεγέρσεως των Ηλείων.
Γύρω στο 1815-1816 πέρασε από την Ηλεία και από τον Πύργο ο Γάλος περιηγητής Pouqueville (Πουκεβίλλ), ο οποίος αναφέρει ότι την εποχή αυτή ελκύστηκε προς τον Πύργο πολύς Ελληνικός Πληθυσμός μετά του Επισκόπου Ωλένης Φιλαρέτου εδρεύοντας πλέον εν Πύργω. Ο εν λόγω περιηγητής μας πληροφορεί ότι την αυτή εποχή βρήκε στον Πύργο ωραία εργοστάσια, δύο ναούς κεκοσμημένους τερπνώς και μιαν καλή Οικία του Επισκόπου. Ο Επίσκοπος Φιλάρετος ήταν εκείνος ο οποίος επέβλεπε την διδασκαλία των μαθητών, που μάθαιναν και εξυμνούσαν το Θεό στους Ναούς, συνεδρίαζε με τους προύχοντες για την απονομή της δικαιοσύνης και την διανομή των φόρων.


ΜΑΡΤΥΡΙΟ: Πρωτίστως πρέπει να μιλήσουμε για την περίφημη σύσκεψη της Βοστίτσας που έλαβε χώρα στις 26 με 29 Ιανουαρίου του 1821. Το μεγάλο επαναστατικό κέντρο υπήρξε η Πελοπόννησος απ’ όπου ξεκίνησε στην ουσία η Επανάσταση και διαδραματίστηκαν τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα. Θα μπορούσαμε να πούμε πως όλη η προεπαναστατική οργάνωση βρισκόταν στα χέρια των προκρίτων και των κληρικών. Η σύσκεψη αυτή ήταν αποφασιστικής σημασίας, διότι αποφασίστηκε η ημερομηνία (υπό αίρεσιν) της ενάρξεως του Αγώνος (25 Μαρτίου ή 23 Απριλίου, ή 21 Μαΐου).
Περίπου ένα μήνα πριν από την έκρηξη της Επανάστασης, το Φεβρουάριο του 1821, η τουρκική διοίκηση αποφάσισε να προσκαλέσει στην Τριπολιτσά τους προύχοντες και αρχιερείς της Πελοποννήσου, υπό το πρόσχημα διαβουλεύσεων. Σκοπός τους ήταν να αποφύγουν απρόβλεπτες εξελίξεις, οι οποίες θα ανέτρεπαν το κλίμα ηρεμίας στη χώρα.
Το έργο ανέλαβε ο Μεχμέτ Σελήχ, αναπληρωτής τού απουσιάζοντος πασά, γνωστός ως καϊμακάμης (Προϊστάμενος διοικητικής υπηρεσίας). Οι προύχοντες και οι αρχιερείς, παρά τα συμφωνηθέντα στη Βοστίτζα, ανταποκρίθηκαν στις τουρκικές αρχές της Τριπολιτσάς, προκειμένου να διασκεδάσουν τις βάσιμες υποψίες τους και να μη δώσουν επιχειρήματα για γενικευμένες σφαγές.
Το πρώτο δεκαήμερο του Φεβρουαρίου 1821 (8-9 του μηνός) εμφανίστηκαν ενώπιον του καϊμακάμη δεκαέξι προεστοί και οκτώ αρχιερείς με τις συνοδείες τους· οι προεστοί Αναστάσης Μαυρομιχάλης, γιος του Πετρόμπεη, Ιωάννης Τομαράς, Αντωνάκης Καραπατάς, Ιωάννης Βιλαέτης, Πανάγος Κυριακός, Αναγνώστης Κωστόπουλος, Ανδρέας Καλαμογδάρτης, Μήτρος Ροδόπουλος, Σωτηράκης Νοταράς, Ιωάννης Περούκας, Γιαννούλης Καραμάνος, Αναγνώστης Κοπανίτζας, Μελέτης Μελετόπουλος, Νικόλαος Γεωργακόπουλος, Θεόδωρος Δεληγιάννης και ο Παπαλέξης και οι αρχιερείς, Τριπολιτσάς Δανιήλ, Μονεμβασίας Χρύσανθος, Ανδρούσης Ιωσήφ, Δημητσάνης Φιλόθεος, Ναυπλίου Γρηγόριος, Χριστιανουπόλεως Γερμανός, ο πρωτοσύγκελός του και ιστορικός Αμβρόσιος Φραντζής, ο Κορίνθου Κύριλλος και ο Ωλένης Φιλάρετος.
Οι προύχοντες και αρχιερείς των Πατρών και Καλαβρύτων δεν προσήλθαν, εφαρμόζοντας τη σχετική απόφαση της Βοστίτζας, παρά τις επίμονες προσκλήσεις και τις διαβεβαιώσεις των Τούρκων για την ασφάλειά τους.
Η απόφαση της Βοστίτσας ήταν σαφής: Αν το μυστικό της εξεγέρσεως είχε γίνει γνωστό να μην προσέλθουν, αν δεν είχε γίνει τότε να προσέλθουν υποκρινόμενοι τους αθώους προς παραπλάνηση των αρχών. Ο Παλαιών Πατρών Γερμανός, ο οποίος είχε αντιληφθεί την πλεκτάνη, τους είχε συμβουλέψει να μη πάνε αλλά αυτοί τον αγνόησαν.
Επίσης οι προσελθόντες προεστοί και αρχιερείς είχαν μαζί τους και τους διακόνους τους και υπηρέτες τους. Τον Επίσκοπο Ωλένης Φιλάρετο συνόδευε και ο διάκονός του Ιωαννίκιος.
Και εδώ αρχίζουν τα φρικτά μαρτύρια και τα δεινά της ειρκτής!
Την Κυριακή του Θωμά (17 Απριλίου 1821), καθώς εξιστορεί ο Ιωσήφ Ζαφειρόπουλος, οι όμηροι μεταφέρθηκαν «εις το κάτω μέρος του Σεραγίου, εις δεινοτάτην και φρικτοτάτην ειρκτήν των καταδίκων... Αύτη δε η ειρκτή περιωρισμένη εις εν δωμάτιον έκειτο υπό τo Σεράγιον επί του εδάφους, αριστερώθεν του εισερχομένου δια της του Σεραγίου Πύλης" και δέθηκαν όλοι στο φοβερό Κούτσουρο, "εις τας οπάς του οποίου εισήρχοντο οι πόδες των βασανιζομένων... Εισελθόντες δε εις ταύτην την φυλακήν συνέδεσαν διά μακράς αλύσεως τους Αρχιερείς και Προύχοντας την εσπέραν εκείνην". Φόβος και αγωνία κατέλαβε τους ομήρους. Ο προεστός Μήτρος Ροδόπουλος "ένεκα του φόβου ηρνήθη την πατρώαν ημών θρησκείαν" και απέφυγε τα δεινά της φυλακής, ενώ ο καϊμακάμης παρέλαβε υπό την προστασία του τον Αναστάση Μαυρομιχάλη τον Ανδρέα Καλαμογδάρτη τον Κορίνθου Κύριλλο και τον Σωτηράκη Νοταρά, οι οποίοι δεν φυλακίστηκαν, αλλά παρέμειναν στο σεράγι καθ' όλη τη διάρκεια της πολιορκίας».
Στην στενή αυτή φυλακή οι κρατούμενοι δεν πλύθηκαν, δεν άλλαξαν φορέματα, είχαν εκεί κοντά τους τα δοχεία ακαθαρσιών και τρέφονταν κάκιστα. Μερικές φορές δε έριχναν μέσα στο στενάχωρο εκείνο κελί και μερικούς πληγωμένους με ανίατες πληγές εκ των οποίων αναδύετο αφόρητη κακοσμία.
Την επομένη, Δευτέρα 18 Απριλίου, εκτελέστηκαν δεκαοκτώ Έλληνες υπηρέτες και σωματοφύλακες των αιχμαλώτων, "αφού έρριψαν επάνω τους επτακοσίας βολάς τηλεβόλων, απέτεμαν τας κεφαλάς", εκτός ενός νέου, ο οποίος δείλιασε, εξώμοσε και αφέθηκε ελεύθερος. Δικαιολογήθηκαν οι Τούρκοι στους ομήρους ότι την εκτέλεση διέταξε ο καϊμακάμης για να σώσει τις ζωές τους από τη μανία του τουρκικού όχλου της Τριπολιτσάς, ο οποίος ορκίστηκε να εισβάλει στο σεράγι και να τους θανατώσει. Οι Τούρκοι ιθύνοντες ήλπιζαν ακόμη σε ειρηνικές διαπραγματεύσεις με τους πολιορκητές, χρησιμοποιώντας τους προεστούς και αρχιερείς ως όπλο και δόλωμα.
Η φρικτή εκείνη φυλακή δεν μπορούσε να αεριστεί από το μονάκριβο σιδερόφραχτο παραθυράκι το οποίο είχε. Εκεί λοιπόν έσπρωξαν μέσα τους προεστούς και δεσποτάδες και τους πέρασαν αμέσως τις αλυσίδες με σύστημα φρικτό. Από το λαιμό του καθ’ ενός πέρασαν μια βαριά σιδερένια λαιμαριά που ανοιγόκλεινε πίσω από το λαιμό και τελείωνε μπροστά σε δύο μεγάλους κρίκους που συνδεόταν με τους επόμενους ομήρους. Με μία δεύτερη τέτοια αλυσίδα οι βασανιστές είχαν παγιδεύση και τους διακόνους και υπηρέτες των δεσποτάδων και προκρίτων.
Ήταν τόσο στριμωγμένοι μέσα στο κελί, που δεν μπορούσαν να ξαπλώσουν αλλά ούτε και τα πόδια τους να τεντώσουν. Μονάχα χνώτα και αδιάκοπος ιδρώτας που τους σάπιζε τα ρούχα. Οι μεγάλοι κρίκοι του λαιμού έλιωσαν σε λίγες μέρες, ρούχα και πουκάμισα και πλήγιασαν τα κρέατά τους.
Χίλιους τρόπους έβρισκαν τα όργανα του μαρτυρίου για να κάνουν την ζωή των κλεισμένων ακόμα πιο μαρτυρική. Ένα μεσημέρι που έτρωγαν το πικρό φαί του βασανισμένου, οι Τούρκοι στην κάμαρη που ήταν από πάνω από το κελί, είχαν επίτηδες σκορπίσει στάχτες και ακαθαρσίες κι ύστερα τις σάρωναν για να πέφτουν από τ’ ανοίγματα των σανιδιών και τις τρύπες στα φαγιά των φυλακισμένων. Οι προεστοί και οι δεσποτάδες έβαλαν τα μαντίλια τους στο κεφάλι και στο πρόσωπό τους για να φυλαχθούν από τις βρωμιές.
Όμως η βρώμα, η ψείρα, οι πληγές, οι πόνοι, τα φοβερά μουδιάσματα του κορμιού απ’ την ακινησία και το στρίμωγμα, ήσαν ελάχιστα μπροστά στην αγωνία τους.
Οι ανηλεείς βασανιστές μια μέρα, έστειλαν ένα Τούρκο για να δει τάχα τι κάνουν οι όμηροι. Πήγε να ζυγώσει κοντά στο παράθυρο της φυλακής, μα αμέσως έκανε πίσω. Η φρίκη τον πήρε από την μύτη, τα μάτια και τα αυτιά, απ’ όλα αυτά που ατένισε και άκουσε. Η βρώμα μέσα σε εκείνες τις εκατόν πενήντα πήχες του μπουντρουμιού, ήταν κάτι αφάνταστο και απερίγραπτο. Η βαριά μπόχα της μούχλας, της σαπίλας, της γάγγραινας, του έφερναν λιγοθυμιά. Μέσα από το μισόφωτο του παραθύρου είδε σουρωμένες, κιτρινισμένες μορφές, χαμένες μέσα σε λόγκους από μαλλιά και γένια, ψειριασμένα και ακούρευτα όλες εκείνες τις μέρες, λαιμά πληγιασμένα σε σιδερένιες λαιμαριές. Είδε πόδια πρησμένα φοβερά, πλάσματα που είχε φρικτά παραμορφώσει το πολυχρόνιο μαρτύριο. Άκουσε άλλους να βογγούν βαθιά και άλλους να στενάζουν ξέψυχα. Το τέλος πλησίαζε για τους περισσότερους. Κανείς όμως δεν δείλιαζε. Θάρρος έδινε ο ένας στο άλλον. Ο ένας εξομολογούσε τον άλλον. Όλοι έτοιμοι για το τέλος του μαρτυρίου.
Το τέλος για κάποιους από αυτούς ήταν δεδομένο!!!
Για κάποιους άλλους όμως ιδού η ελπίδα, η πρόσκαιρη και παροδική όμως ελπίδα. Φωνή ακούγετε: «Κουράγιο άρχοντες και δεσποτάδες», φωνάζει, «κουράγιο, ο καπετάν Κολοκοτρώνης με έστειλε να σας πω πως απόψε το βράδυ θα σας λευτερώσει…». Αγαλλίασαν οι σουρωμένες μορφές αλλά για λίγο.
Και το βραδύ εκείνο ελευθερώθηκαν, αλλά οι περισσότεροι απέθαναν από τις κακουχίες και κακοπάθειες της φυλακής. Ο Κολοκοτρώνης φρόντισε να ελευθερωθούν όλοι, αλλά δεν ήσαν όλοι τυχεροί. Μαζί με αυτούς και ο Ωλένης Φιλάρετος που πέθανε ευθείς αμέσως από την απελευθέρωσή του από τα μπουντρούμια της Τριπολιτσάς.
Ο πολυπαθής Επίσκοπος Ωλένης Φιλάρετος, σύμφωνα με πληροφορίες του Ιωσήφ Ζαφειρόπουλου, ετάφη κοντά στον Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου Βόρειο-Δυτικά της Τριπόλεως.









ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ – ΠΗΓΕΣ

1) [www.wikipedia.org]
2) Αθανασίου Μητροπολίτου Ηλείας. «Μορφές και σκηνές από τον Αγώνα του 1821». Πύργος 1971.
3) Αντωνίου Μητροπολίτου Ηλείας. «Η Επισκοπή Ηλείας δια των Αιώνων». Ανάτυπον εκ της Θεολογίας 1928.
4) Βελισσάριου Παναγιώτου. «Στην φυλακή της Τριπολιτσάς» αναδημοσίευση από την εφημερίδα ¨Ελευθεροτυπία¨ (25 Σεπτ. 2003).
5) Βορβίλα Ιωάννου. «Η Επισκοπή Ωλένης». Πύργος 1983.
6) Γερμανού Μητροπολίτη Ηλείας. «Η Μητρόπολη Ηλείας στο Λυκαυγές του 2000» Πύργος 2000.
7) Γερμανού Μητροπολίτου Ηλείας. «Αχαΐα – Ηλεία επί δύο χιλιετίες εντός του Χριστιανικού Πελοποννησιακού χώρου». Ανάτυπο από τον Α΄ τόμο των πρακτικών του ΣΤ΄ Διεθνούς Συνεδρίου Πελοποννησιακών Σπουδών. Αθήναι 2001.
8) Γριτσοπούλου Τάσου. «Η Εκκλησία στον απελευθεροτικό Αγώνα». Αθήναι 1971.
9) Γριτσοπούλου Τάσου. «Ιστορία της Γαστούνης». Τόμοι Α΄ και Β΄. Αθήνα 1998-1999.
10) Δάβου Βύρονος. «Η Ηλεία πριν και μετά την Επανάσταση του 1821». Αθήνα 1995.
11) Θ.Η.Ε. Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαίδεια. Λήμμα: Ιερά Μητρόπολη Ηλείας και Επίσκοπος Ωλένης Φιλάρετος.
12) Κυριακοπούλου Κωνστ/νου. «Η Ιερά Μητρόπολη Ηλείας και Ωλένης». εκδ. Ιεράς Μητροπόλεως Ηλείας. Αθήναι 1991.
13) Μαυραειδοπούλου Βασιλικής.«Επίσκοποι Ωλένης, οι ξεχασμένοι Ήρωες». Αθήνα 1997.
14) Μαυραειδοπούλου Βασιλικής.«Η Ώλενα, Ιστορία και Παράδοση» εκδ. Ιεράς Μητροπόλεως Ηλείας 1994.
15) Μελά Σπύρου «Ο Γέρος του Μοριά» εκδ. Μπίρης Αθήναι 1957.
16) Νεώτερον Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό Ηλίου. Τόμος 1. σελ. 427 και σχετικά λήμματα.
17) Παπανδρέου Γεωργίου. «Η Ηλεία δια μέσου των αιώνων». εκδ. ΝΕΛΕ Ηλείας 1991.
18) Παρασκευοπούλου Στάθη. «Η προσφορά της Εκκλησίας και του κλήρου της στην Τουρκοκρατία και στην Επανάσταση του 1821». εκδ. Ιεράς Μητροπόλεως Ηλείας. Πύργος 1995.
19) Σιδηρά Ιωάννου. «Η προσφορά και οι θυσίες του Ορθόδοξου κλήρου στον απελευθερωτικό Αγώνα της Ελλάδος». www.pathfinder.clubs
20) Φρατζή Αμβροσίου. «Επιτομή της Ιστορίας της αναγεννηθείσης Ελλάδος». Τόμοι Α΄-Γ΄ Αθήναι 1976.
21) Χαμάλη – Κλουκίνα Φωτεινής. «Άγνωστες διαδρομές της Ηλείας» εκδ. Βιβλιοπανόραμα 2008.
22) Χρυσανθακοπούλου Φωτίου ή Φωτάκου. «Βίοι Πελοποννησίων Αδρών». Αθήναι 1888.
23) Ψυχογιού Ντίνου «Ηλειακά».




]]> http://www.iliablogs.gr/feed.php?channel=126&y=2009&m=08&d=03&iid=7770 Tue, 04 Aug 2009 01:02:00 -0400 http://www.iliablogs.gr/feed.php?channel=126&y=2009&m=08&d=03&iid=7770


Αρχιμανδρίτου
Φιλαρέτου Ναπ. Σπανοπούλου
Ιεροκήρυκος Ιεράς Μητροπόλεως Ηλείας.



Η Παναγία είναι μια προσωπικότητα που ιδιαιτέρως τιμάτε από τον ορθόδοξο χριστιανικό κόσμο αλλά και ιδιαιτέρως στον θεοστόλιστο Νομό της Ηλείας. Η ορθόδοξη χριστιανική διδασκαλία δεν βλέπει την Παναγία εκτός Χριστολογικής προοπτικής. Στο πρόσωπο της Μαρίας δεν τιμούμε απλώς την παρθένο από την Ναζαρέτ, αλλά την αειπάρθενο Θεοτόκο. Στις ορθόδοξες εικόνες, η Παναγία σπανίως εικονίζεται χωρίς τον Υιό της και Υιό του Θεού. Και η αποδιδόμενη προς αυτήν τιμή εστιάζεται κυρίως στο ρόλο πού έπαιξε ως Θεοτόκος (και πού εξακολουθεί να έχει ως Μήτηρ Θεού) στο σχέδιο της σωτηρίας.
Η Θεοτόκος ως μητέρα του Θεού και των ανθρώπων, τιμάτε μεγαλοπρεπώς από τους κατοίκους της Ηλείας εξ αρχαιοτάτων χρόνων. Από τα πρώτα χριστιανικά χρόνια η Παναγία κατείχε την πρωταρχική θέση στην τιμή και την ευσέβεια των Ηλείων κατοίκων, μαρτυρείτε δε ότι το πρώτο σωζόμενο χριστιανικό μνημείο στην Ηλεία, αυτό της Παλαιοχριστιανικής Βασιλικής στην Ολυμπία, πιθανώς ήταν αφιερωμένο στην Παναγία[1]. Είναι πανθομολογούμενο πως οι Ηλείοι είχαν μια ιδιαίτερη προτίμηση τιμής και λατρείας προς το πρόσωπο της Παρθένου Μαρίας και αυτό πιστοποιείτε από το πλήθος τον ενοριακών ναών και εξωκκλησίων που είναι αφιερωμένα στο όνομά της, καθώς επίσης και ότι τα μεγαλύτερα και σπουδαιότερα ανά την Ηλεία μοναστηριακά συγκροτήματα είναι αφιερωμένα σε αυτή[2].
Δειγματοληπτικά αναφέρουμε ότι από σύνολο 782 ναών στην Ηλεία οι 106 είναι αφιερωμένοι στην Παναγία[3] και από τα 20 Καθολικά μοναστηριών τα 10 επίσης αφιερωμένα σε αυτή[4]. Εύστοχα λοιπόν ο ιστορικός της Ηλείας Γεώργιος Παπανδρέου αναφέρει πως η Θεοτόκος είναι «προστάτρια» της Ηλείας[5].
Το όνομα της " Παρθένου Μαρίας", το ιερότερο ίσως πρόσωπο της Ορθοδοξίας, συνοδεύεται από ένα μεγάλο αριθμό προσωνυμιών που της έχουν δοθεί, λόγω των ιδιοτήτων της, του χρόνου που γιορτάζει, της θέσεως που βρέθηκε η εικόνα της και της τοποθεσίας που βρίσκεται η εκκλησία της. Τέτοια πολλά προσωνύμια έχουν επιτυχέστατα θα λέγαμε αποδοθεί στο πρόσωπο της Παναγίας μας και στην Ηλεία, και μέσα από την παρούσα εργασία μας θα προσπαθήσουμε να τα καταγράψουμε και να τα παρουσιάσουμε εν συντομία. Πρωτίστως θα καταγράψουμε τα πλέον γνωστά Ηλειακά προσωνύμια της Θεοτόκου και ύστερα τα πιο άγνωστα.

Α) ΠΑΛΑΙΟΠΑΝΑΓΙΑ.
Ιστορικότατος ναός του 11ου αιώνος, στην περιοχή Μανωλάδας. Ίσως υπήρξε καθολικό Μονής.[6] Ναός αφιερωμένος στην κοίμηση της Θεοτόκου. Η προσωνυμία αυτή αναφέρεται στην ηλικία του μνημείου έναντι των άλλων σπουδαίων σωζόμενων μνημείων στην Ηλεία, δηλ. παλιά – Παναγιά ή Παναγιά εγκαταλελειμμένη με αυθυπαρξία και φθορά[7].

Β) ΚΑΘΟΛΙΚΗ.
Η πασίγνωστη Παναγία της Γαστούνης αλλά και της Ηλείας εν γένει[8]. Κτίσμα του 11ου αιώνος, ένα από τα κορυφαία αρχιτεκτονικά δημιουργήματα της Ηλείας, Βυζαντινού ρυθμού μετά τρούλου, δημιουργώντας σταυρό[9]. Πιθανότατα υπήρξε καθολικό Μονής και έδρα Επισκοπής. Εντός του Ναού σώζεται η εικόνα της Παναγίας της Καθολικής[10], που είναι ομοιότατη με αυτή της Παναγίας του Βαρθολομιού (Βαρθολομιώτισσα). Αμφότερες τοποθετούνται χρονολογικά, από τους περισσοτέρους ερευνητές, στον 12ο αιώνα[11]. Η Παναγία Καθολική εορτάζει λαμπρά την Τρίτη του Πάσχα, βάση τοπικής παραδόσεως και ιστορίας που έλαβε χώρα κατά την εποχή της Τουρκοκρατίας.[12] Καθολική ονομάζεται διότι ο ναός αυτός αποτέλεσε τον μητροπολιτικό, καθεδρικό ναό (Καθολική) της περιοχής[13]. Βάση άλλων απόψεως (καταθέτουμε για την ιστορία και τα εξής), Καθολική ονομάζεται διότι ο ναός υπήρξε καθολικό Μονής, καθώς επίσης διότι αποτέλεσε την καθέδρα του Επισκόπου Ωλένης[14]. Άξιο μνείας είναι και το γεγονός ότι εντός του εσωτερικού διακόσμου του ναού, σε δύο ευανάγνωστες επιγραφές, η πρώτη ευρισκόμενη στον Ανατολικό κίονα του πρόναου[15], και η δεύτερη στην κόγχη του Ιερού Βήματος,[16] καταγράφεται και η προσωνυμία Παντάνασσα, απευθυνόμενη προς την Παναγία Καθολική[17]. Μια ευρέως γνωστή προσωνυμία της Παναγίας μας που συναντάτε σε πολλά μέρη της Ελλάδος.

Γ) ΒΛΑΧΕΡΝΑ.
Μνημείο του 12ου αιώνος, σε ρυθμό ξυλόστεγης Βασιλικής. Ευρισκόμενη πλησίον του λιμανιού της Κυλλήνης, χαρακτηρίζεται ως ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της περιοχής[18]. Η Παναγία η Βλαχερνίτισσα εορτάζει πανηγυρικά συγκεντρώνοντας στην μνήμη της πλήθος κόσμου από όλη σχεδόν την Ηλεία, στις 8 Σεπτεμβρίου, εορτή της Γεννήσεως της Θεοτόκου. Εντός του περικαλλούς και αξιοθαύμαστου αρχιτεκτονικά Καθολικού σώζεται η ιστορική εικόνα της «Κυράς Βλαχέρνας». Η εικόνα της Βλαχερνίτισσας είναι ωραίας τέχνης, αρκούντος αρχαία και μεγάλων διαστάσεων, 0,95 Χ 0,80 μ. φέρει άνω την επιγραφή «η Κυρία Βλαχέρνα»[19] και ως συνήθως είναι Βρεφοκρατούσα[20]. Από παράδοση γνωρίζουμε ότι ο Ιμπραήμ πυρπόλησε όλη την μονή πλην του Ναού, ενώ εξώρυξε σύμφωνα με την συνήθεια των λεηλατών Τούρκων, τους οφθαλμούς των Αγίων Εικόνων. Οι μοναχοί διαφεύγοντας προς την γειτνιάζουσα Ζάκυνθο πήραν μαζί τους και διέσωσαν την Ιερή Εικόνα της Παναγίας[21].
Η προσωνυμία Βλαχέρνα – Βλαχερνίτισσα αποδόθηκε στην εν λόγω Μονή της Παναγίας, σύμφωνα με του περισσότερους ιστοριοδίφες[22], εις ανάμνηση και τιμή του ομωνύμου μεγάλου ναού της Παναγίας των Βλαχερνών Κωνστ/πόλεως[23] ή σύμφωνα με μια άλλη εκδοχή ότι η μονή της Ηλείας κτίστηκε ως μετόχι αυτής της Πόλεως[24].

Δ) ΣΚΑΦΙΔΙΑ – ΣΚΑΦΙΔΙΩΤΙΣΣΑ[25].
Η Μονή της Παναγίας Σκαφιδιώτισσας βρίσκεται πλησίον της πρωτεύουσας του Νομού και είναι ρυθμού ξυλόστεγης Βασιλικής με νάρθηκα. Χτίσμα του 10ου αιώνος με αξιόλογα αρχιτεκτονικά στοιχεία τις αυτής εποχής.[26] Η εικόνα της Παναγίας της Σκαφιδιώτισσας είναι ενυπόγραφη και φέρει την εξής ευανάγνωστη επιγραφεί: «η Κυρία Σκαφιδιώτισσα» και πιο κάτω «ετελιόθη ενετιησι 1760 Αυγούστου 26»[27]. (sic) Περί της προσωνυμίας αυτής υπάρχουν πολλές απόψεις των διαφόρων κατά καιρούς ερευνητών, θα αρκεστούμε να αναφέρουμε ενδεικτικά μερικές, τις πλέων σημαντικές, και θα παραπέμψουμε τον φιλίστωρ αναγνώστη για περισσότερες πληροφορίες στην πολύ σημαντική εργασία του Κωνστ/νου Κυριακοπούλου[28].
α) Η ιστορία θέλει κάποιον ζηλωτή χριστιανό κατά τα χρόνια της εικονομαχίας να τοποθετεί την Ιερή Εικόνα της Θεοτόκου σε σκάφη που τα κύματα της θάλασσας την προσάραξαν στο γιαλό της αρχαίας Φειάς, εκεί κάποιοι ευσεβείς βρήκαν την Ιερή Εικόνα και πάνω σε θεμέλια παλαιού ειδωλολατρικού ναού έχτισαν τον υπάρχοντα ναό[29]. β) το έδαφος πάνω στο οποίο κατασκευάστηκε η μονή μοιάζει με σκάφη, είναι κοίλο[30]. Και γ) ο γύρω από την μονή πευκώνας χρησίμευε για κατασκευή σκαφιδιών ή μικρών πλοιαρίων.[31] Το αυτό υποστηρίζει και ο γνωστός περιηγητής Pouqueville[32]. Αυτές είναι η πιθανότερες εκδοχές για την προσωνυμία Σκαφιδιώτισσα που αποδίδεται στην Παναγία. Η Παναγία η Σκαφιδιώτισσα εορτάζει στις 15 Αυγούστου.

Ε) ΕΛΕΟΥΣΑ.
Δύο μόλις χιλιόμετρα από την θάλασσα του Ιονίου, πλησίον της πόλεως του Βαρθολομιού, μέσα σε ένα βαθύ καταπράσινο φαράγγι βρίσκεται η Μονή της Παναγίας της Ελεούσης[33], στο διάβα της ιστορίας της αποτέλεσε Μετόχι της Ιεράς Μονής Βλαχερνών[34]. Οι περισσότεροι ερευνητές την οριοθετούν χρονολογικά στην εποχή της Τουρκοκρατία.[35] Μεταξύ των ιερών κειμηλίων της Μονής συγκαταλέγεται και η μικρή εικόνα της Θεοτόκου της επικαλουμένης Ελεούσης. Η εικόνα της Μητέρας του Θεού είναι ενυπόγραφη με την εξής επιγραφεί. «Η Κυρία Ελεούσα» ενώ πιο πάνω υπάρχουν τα μονογράμματα ΜΡ. ΘΥ. Λίγο πιο κάτω διαβάζουμε «Δέησις του Δούλου του Θεού Νικοδήμου Ιερομονάχου. 1650-1700[36]». (εικ. 1)
Η τοπική παράδοση θέλει η Ιερή εικόνα της Παναγίας της Ελεούσης να ανακαλύπτεται από κάποιο παρακείμενο βοσκό της περιοχής μέσα σε ένα βαθύ σπήλαια το οποίο σώζεται ως σήμερα στο Βορειοανατολικό μέρος Μονής.[37]Το ομολογουμένος εντυπωσιακό σπήλαιο στολίζεται από την φύση με ωραίους σταλακτίτες, εκεί αναβλύζει και λίγο νερό το οποίο θεωρείται από τους κατοίκους της περιοχής αλλά και από τους προσκυνητές της Μονής ως αγίασμα και θαυματουργό[38]. Οι χριστιανοί της περιοχής αλλά κα όχι μόνο την ονομάζουν Ελεούσα, για να τους Ελεεί για τις αμαρτίες τους αλλά και να τους προστατεύει από τις λογής δυσκολίες τις ζωής.[39] Εορτάζει στις 31 Αυγούστου.

ΣΤ) ΚΡΕΜΑΣΤΗ – ΚΡΕΜΑΣΤΙΩΤΙΣΣΑ[40].
Η Επιβλητικότατη Μονή της Ηλείας κρεμασμένη κυριολεκτικά από ένα βράχο[41]. Από εκεί ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει ατενίζοντας το δάσος της Φολόης και τον Ερύμανθο. Στην Παναγία αποδόθηκε το εν λόγω προσωνύμιο για δύο κυρίως λόγους, α) διότι η Μονή φαίνεται από μακριά σαν να είναι αιωρούμενη – κρεμασμένη από ένα βράχο και β) διότι η παράδοση μνημονεύει πως ποιμένες τις περιοχής κατά την περίοδο της Τούρκικης δουλείας, έβλεπαν ένα παράξενο φως από ένα βαθύ φαράγγι βορειοανατολικά της Μονής, έτσι κρέμασαν με σχοινί κάποιον και εκεί βρέθηκε η Ιερή Εικόνα της Παναγίας αιωρούμενη[42]. (εικ. 2).



Ζ) ΧΡΥΣΟΠΗΓΗ.
Το υψηλότερο και μακρύτερο Μοναστήρι της Ηλείας χτισμένο 1000 περίπου μέτρα στο όρος Αστρά πλησίον της όμορφης και αμφιθεατρικής κωμοπόλεως της Δίβρης του Δήμου Λαμπείας[43]. Μέσα σε μια ελατόφυτη πλαγιά βρίσκεται χτισμένος ο θρόνος της Παναγίας της επικαλουμένης Χρυσοπηγής ή Λευκοπηγής[44]. Στο καθολικό της Μονής που ανάγεται χρονολογικά στον 17ο αιώνα[45] και στο περίτεχνο τέμπλο αυτού, διασώζεται η Θαυμαστή εικόνα της Παναγίας της Χρυσοπηγής. Στο πάνω μέρος αυτής διασώζεται η διαφωτιστική επιγραφή «Η Κυρία η Χρυσοπηγή» ενώ στο κάτω μέρος αυτής διασώζονται επιγραφές αναφορικά με το έτος κατασκευής και συντηρήσεώς της[46].(εικ. 3). Η εικόνα της Παναγίας καθώς και του Χριστού τοποθετούνται χρονολογικά κατά το 1750 και είναι έργα του Μιχαήλ Δαμασκηνού[47].
Η Μονή της Χρυσοπηγής τιμάται στο όνομα της Ζωοδόχου Πηγής εξ ου και Χρυσοπηγή = πηγή που αναβλύζει χρυσό. Λόγω όμως καιρικών συνθηκών η εορτή της Μονής μεταφέρθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου, εορτή της Γεννήσεως της Θεοτόκου[48].
Για το προσωνύμιο «Λευκοπηγή» που επίσης συναντάμε εδώ, δύο εξηγήσεις μπορούμε να καταθέσουμε, α) λόγω θέσεως, δηλ. ένεκα της υψομετρικής θέσεως της Μονής συχνά γίνεται κατάλευκη από το Χιόνι εξ ου και Λευκοπηγή και β) γύρω από αυτή υπάρχουν αρκετές καλές πηγές, έτσι λοιπόν της αποδίδεται ο τίτλος Λευκοπηγή.

Η) ΠΟΡΕΤΣΑΝΙΣΣΑ.
Το Μοναστήρι του Πορετσού το συναντά κανείς λίγα μόλις Χιλιόμετρα από την διασταύρωση των Τριποτάμων. Χτισμένο πάνω σε πέτρινο λοφίσκο αγέρωχο στέκει εκεί για ολάκερα χρόνια σαν μικρός καστρόπυργος. Οι ερευνητές την αρχή της ζωής του την τοποθετούν γύρω στον 10ο αιώνα[49]. Ενώ αυτό μαρτυρίται ότι έπαιξε και σημαντικό ρόλο στα τεκταίνομε της Ελληνικής Εθνεγερσίας[50]. Η Εικόνα της Παναγίας που βρίσκεται πάνω στο τέμπλο του Καθολικού είναι αυτή που προσλαμβάνει τρία ξεχωριστά προσωνύμια, Μεγαλομάτα, Πορετσάνισσα και Γερμοτσάνισσα. Μεγαλομάτα αποκαλείται διότι ο περίτεχνος καλλιτέχνης την έχει ιστορήσει με μεγάλα και εντυπωσιακά μάτια, Πορετσάνισσα και Γερμοτσάνισσα ένεκα της θέσεως που βρίσκεται η Ιερά Μονή δηλ. μεταξύ των χωριών Πορετσού και Γερμοτσανίου[51].

Θ) ΦΡΑΓΚΑΒΙΛΛΑ.
Ένα από τα σπουδαιότερα και σημαντικότερα μνημεία της Βυζαντινής τεχνοτροπίας στην Ηλεία. κτίσμα τους 11ου αιώνος. Ο επισκέπτης – προσκυνητής θα την συναντήσει λίγο έξω από την πόλη της Αμαλιάδος. Αξιολογώτερη από όλες τις ενυπάρχουσες εικόνες είναι αυτή την Παναγίας της Βρεφοκρατούσης που βρίσκεται μέσα σε θρόνο στο τέμπλο του Ναού. Φέρει επάνω τα μονογράμματα ΜΡ. ΘΥ. ενώ τιτλοφορείται ως «Η Πλατυτέρα».[52] Φραγκαβίλλα ονομάζεται βάση τοπικής παραδόσεως. Φράγκος τιτλούχος που οικειοποιήθηκε τα κτήματα της πάλαι ποτέ Μονής έκτισε εκεί την έπαυλή του (villa). Επομένως του Φράγκου ή βίλα = Φραγκαβίλλα.[53] Της αποδίδονται και τα προσωνύμια, Πλατυτέρα και Οδηγήτρια.[54]

Ι) ΛΟΠΕΣΙΤΙΣΣΑ.
Η Μονή της Παναγίας της Λοπεσσίτισας βρίσκεται στο μικρό χωρίο Λόπεση[55] (σήμερα Κρυονέρι) του Δήμου Αμαλιάδος παλιότερα δε του Δήμου Πηνειίων.[56] Αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου και εορτάζουσα στις 23 Αυγούστου, (εννιάμερα της Παναγίας) ονομάζεται έτσι λόγω θέσεως. Από τον τόπο κατασκεύης της Ιεράς Μονής. (Λόπεση)[57].

ΙΑ) ΕΙΣΟΔΙΩΤΙΣΣΑ.
Μονή αφιερωμένη στα Εισόδια της Παναγίας, εξ’ ου και Εισοδιώτισσα. Χτισμένη λίγα χιλιόμετρα έξω από την Πρωτεύουσα του Νομού. Ο Ναός της είναι χτισμένος μέσα σε βράχο που ανάγεται χρονικά τον 15ο αιώνα. Η παράδοση θέλει εκεί να ανακαλύπτεται η Ιερή εικόνα της Παναγίας της Εισοδιωτίσσης[58].

ΙΒ) ΜΥΡΤΙΔΙΩΤΙΣΣΑ.
Ενορία Δυτικά της πόλεως της Αμαλιάδος όπου είναι αφιερωμένη στην Παναγία τη Μυρτιδιώτισσα. Το όνομά της προέρχεται από την ομώνυμη Παναγία της νήσου Κυθήρων. Η Ιστορία μας πληροφορεί ότι στα Κύθηρα κατά τον 14ο αιώνα, στην κοιλάδα Μυρτιδίων, όπου είναι κατάφυτη από μυρτιές, ένας βοσκός ανακάλυψε την θαυματουργή Εικόνα της Παναγίας που ονομάστηκε από την τοποθεσία Μυρτιδιώτισσα. Η εορτή της Παναγίας της Μυρτιδιωτίσσης τελείται σαράντα μέρες μετά από την εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου δηλ. 24 Σεπτεμβρίου. Επέτειο ευρέσεως της Ιερής Εικόνας.

Εδώ ολοκληρώσαμε τον κύκλο των πλέων γνοστών προσονυμίων της Θεοτόκου που συναντάμε στην Ηλεία. Στην συνέχεια θα καταγράψουμε προσωνύμια που αφωρούν το πρόσωπο της Παναγίας μας αλλά είναι λιγότερο γνωστά ή και ανύπαρκτα πλέων στην Ηλεία.

Α) ΕΝΝΙΑΜΕΡΙΤΙΣΣΑ.
Μικρή εικόνα της Παναγίας που φυλάσσεται στην ενορία του Αγ. Γεωργίου Νέας Μανωλάδας του Δήμου Βουπρασίας. Η εικόνα προέρχεται από την Μ. Ασία όπου την μετέφεραν οι πρόσφυγες κάτοικοι της εν λόγω ενορίας. Την προσωνυμία αυτή την προσέλαβε από την ημέρα της εορτής της. Εορτάζει δηλ. στα «εννιάμερα της Παναγίας» όπως ο λαός μας τα αποκαλεί δηλ. στις 23 Αυγούστου, εορτή της Αποδόσεως της Κοιμήσεως της Θεοτόκου.

B) ΜΕΣΟΣΠΟΡΙΤΙΣΣΑ.
Προσωνύμιο που συναντάτε ευρέως στην Ηλεία. αποδίδεται σε ναούς που είναι αφιερωμένοι στην Θεοτόκο και εορτάζουν στις 21 Νοεμβρίου, εορτή των Εισοδίων της Θεοτόκου εις το Ναό. Η παρούσα εορτή της Παναγίας, ονομάζεται κυρίως έτσι από τους ζευγολάτες, καθ’ ότι αυτή βρίσκετε στο μέσον της σποράς, «Μισόφαγα μισόσπειρα μισόχω στην κοφίνα» λέει ο θυμόσοφος λαός μας[59]. Στην Περιοχή της Ηλείας υπάρχουν αρκετοί Ναοί της Παναγίας με αυτή την προσωνυμία ενδεικτικά αναφέρομε την περιοχή της Γαστούνης,[60] του Αυγείου,[61] κ. α.

Γ) ΒΑΡΘΟΛΟΜΙΩΤΙΣΣΑ.
Η μεγάλων διαστάσεων εικόνα της Παναγίας που φυλάσσεται στον μεγαλοπρεπή ναό της Παναγίας του Βαρθολομιού, εξ’ ου και Βασθολομιώτισσα[62]. Αρκετοί ερευνητές την παρουσιάζουν ως πανομοιότυπη με αυτή της Παναγίας της Καθολικής και αμφότερες τις τοποθετούν χρονολογικά τον 12ο αιώνα.[63] Η Παναγία η Βαρθολομιώτισσα εορτάζει λαμπρά την Δευτέρα του Πάσχα καθώς και το Δεκαπενταύγουστο.

Δ) ΟΔΗΓΗΤΡΙΑ.
Εικόνα της Παναγία που φυλάσσεται στον ενοριακό Ναό του Αγίου Αθανασίου Πύργου, και εορτάζει λαμπρά την Παρασκευή του Πάσχα ήτοι της Ζωοδόχου Πηγής.[64]Οδηγήτρια ονομάζεται διότι η Παναγία είναι αυτή που οδηγεί τους ανθρώπους στον σωστό δρόμο κατά τις δυσκολίες τους. Είναι αυτή που οδηγεί τον πιστό προς τον Υιό της και τον καθοδηγεί προς την σωτηρία.

Ε) ΘΕΟΦΙΛΙΩΤΙΣΣΑ.
Πληροφορίες για το προσωνύμιο αυτό λαμβάνουμε από τον ιστορικό της Ηλείας Γεώργιο Παπανδρέου. Ο εν λόγω ερευνητής καταγράφει μικρή νεότερη Μονή αφιερωμένη στην Παναγία, Ανατολικά της ενορίας Καγκαδίου παλαιότερα ανήκοντα στο Δήμου Βουπαρασίας σήμερα Δήμο Λαρισσού[65]. Ερμηνεία για την προσωνυμία αυτή δεν μας διασώζει ο προαναφερθείς ερευνητής.

ΣΤ) ΕΠΑΝΑΧΩΡΙΤΙΣΣΑ ή ΕΠΑΝΩΧΩΡΙΤΙΣΣΑ.
Τέσσερες πηγές μας αναφέρουν την υπάρξει του ανωτέρω μικρού Μοναστηριού που ήταν αφιερωμένο στην Παναγία με την προσωνυμία Επαναχωρίτισσα. Πρωτίστως την συναντάμε σε απογραφεί των Μονών της Επισκοπής Ωλένης, του Ενετού Fr. Grimani γύρω στα 1700[66]. Ο Γεώργιος Παπανδρέου την καταγράφει στην Ιστορία του και την τοποθετεί Νοτιοανατολικά του Χωριού Ιμάμ – Τσαούση του τέως Δήμου Πηνειίων. Μάλιστα επί κορυφής βουνού[67] και ως Μετόχι της Μονής Ιβήρων του Αγίου Όρους.[68] Επίσης ο Ντίνος Ψυχογιός την καταγράφει στα Ηλειακά του,[69] καθώς επίσης και ο Τάσος Γριτσόπουλος[70] στην Ιστορία της Γαστούνης. Από όσα μπορούμε να εικάσουμε η προσωνυμία αυτή αποδόθηκε στην Παναγία λόγω θέσεως. Βρισκόταν πάνω σε κορυφή βουνού δηλ. πάνω από το χωρίο εξ’ ου και Επανωχωρίτισσα.






Ζ) ΣΕΝΤΟΥΚΙΩΤΙΣΣΑ.
Την προσωνυμία αυτή την συναντάμε από μια καταγραφεί Ηλειακών Μονών του Ενετού Fr. Grimani γύρω στα 1700[71]. Τοποθετείτε στην περιοχή του Γουμέρου ή Χελιδονίου του Δήμου Ωλένης. Περισσότερες πληροφορίες περί αυτού του προσωνυμίου δεν διασώζονται,[72] μαρτυρείτε δε ότι αυτή ήταν Μετόχι του Παναγίου Τάφου[73].

Η) ΠΑΝΑΓΟΥΛΑ.
Μονή αφιερωμένη στην Παναγία που καταγράφεται στην περιοχή του Στρεφίου[74] από τον Fr. Grimani. Ονομάζεται και Παναγίτσα[75].

Θ) ΔΑΦΝΙΩΤΙΣΣΑ.
Ιστορικό ναϊδριο που βρίσκεται στο ομώνυμο χωριό του Δήμου Αμαλιάδος, (Δαφνιώτισσα, τέως Μουζίκα). Ναός Αφιερωμένος στην Παναγία την Επικαλουμένη Δαφνιώτισσα, που εορτάζει στις 15 Αυγούστου. Την πληροφορία για την ύπαρξη του παρόντος ναού μας την παρέχει ο σπουδαίος για την Ηλεία Λαογράφος Ντίνος Ψυχογιός στα Ηλειακά του, όπου το επισκέφτηκε το κατέγραψε και το παρουσίασε εκτενέστατα.[76]
Ο πληροφοριοδότης μας, μας ενημερώνει ότι η Παναγία η Δαφνιώτισσα, συνδέεται με πολλούς θρύλους και παραδώσεις που έχουν να κάνουν με την τιμή και το σεβασμό της Παναγίας μας από τους κατοίκους της Περιοχής. Μας ενημερώνει ότι ο ναός έχει χτιστεί από υλικά γκρεμισμένου, ερειπωμένου αρχαίου Ναού και συγκεκριμένα πάνω στα ερείπια ναού Δωρικού ρυθμού της Δαφνίας ή Δαφναίας δηλ. της θεάς Αρτέμιδος.[77] Η Δάφνη ήταν το ιερό φυτό του Απόλλωνος,[78] εξ ου και η προσωνυμία του Δαφναίος. Από αυτό ονομάστηκε και η αδελφή του Άρτεμις Δαφνία ή Δαφναία[79]. Από αυτό προήλθε και η προσωνυμία της Παναγίας αλλά και του Χωριού Δαφνιώτισσα.

Αυτά είναι τα προσωνύμια της Παναγίας στην Ηλεία που μπορέσαμε και καταγράψαμε μέσα από τις λογής σωζώμενες πηγές, τις επιτόπιες έρευνες και τις προφορικές ντόπιες παραδόσεις. Ίσως να υπάρχουν και άλλα ακόμα που μας διαφεύγει η καταγραφή τους. Ευελπιστούμε στην δημοσίευση μιας νεοτέρας εργασίας που θα είναι πληρέστερη και θα περιλαμβάνει και τα νεότερα ευρεθέντα προσωνύμια.

Αρχιμ. Φιλάρετος Σπανόπουλος.




[1]Μητροπολίτου Ηλείας Γερμανού. «Τα ναϊκά της Ιεράς Μητροπόλεως Ηλείας και Ωλένης». Πρακτικά του Β΄ τοπικού Συνεδρίου Ηλειακών Σπουδών. Αθήνα 1989.
[2] Μητροπολίτου Ηλείας Γερμανού. « Ο Θρησκευτικός χαρακτήρας των Ηλείων, αναζητούμενος από την Αρχαιότητα μέχρι σήμερα, από το Βίο και τα μνημεία». Πρακτικά του εκτάκτου Ηλειακού Πνευματικού Συμποσίου. Αθήνα 2003. σελ. 36.
[3]Βλ. Μητροπολίτου Ηλείας Γερμανού. «Τα ναϊκά της Ιεράς Μητροπόλεως Ηλείας και Ωλένης». οπ. παρ. σελ. 41.
[4]Ως ανωτέρω. σελ. 38-39.
[5] Βλ. Γεωργίου Παπανδρέου. «Η Ηλεία δια μέσου των αιώνων». εκδ. Ν.Ε.Λ.Ε. Ηλείας. σελ. 206.
[6] Πρβλ. Γεωργίου Παπανδρέου. οπ. παρ. σελ. 203 κ. εξ.
[7] Βλ. Τάσου Γριτσοπούλου. «Ιστορία της Γαστούνης». Τόμος Α΄ Αθήνα 1998-99. σελ. 188-189.
[8] Βλ. «Ταξιδεύοντας στην Ηλεία». εκδ. Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης, Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδος. σελ. 120 κ. εξ.
[9] Νικολάου Χαρκιολάκη. «Η Αρχιτεκτονική του Ναού της Παναγίας Καθολικής στη Γαστούνη». Ιστορία της Γαστούνης, τόμος Β΄ σελ. 227 κ. εξ.
[10] Βλ. Παναγιώτου Ανδριοπούλου. «Οικιστικά στοιχεία και Χριστιανικά Μνημεία του τέως Δήμου Ήλιδας και Ελίσας». εκδ. Ιεράς Μητροπόλεως Ηλείας. σελ. 144. (ο συγγραφέας μνημονεύει πως ή παρούσα εικόνα της Θεοτόκου της Καθολικής είναι πανομοιότυπη με αυτή της Φραγκαβίλλας Αμαλιάδος, και σύμφωνα με την παραδοχή των κατοίκων της περιοχής είναι η 11η εικόνα από τις 72 που έχει ιστορίσει ο Ευαγγελιστής Λουκάς).
[11] Βλ. Γεωργίου Παπανδρέου. οπ παρ. σελ. 200. Μητροπολίτου Ηλείας Αντωνίου. «Ιεραί Μοναί Ηλείας». Πελοποννησιακή Πρωτοχρονιά 1964. τόμος Η΄ σελ. 31-32.
[12] Γεωργίου Παπανδρέου. οπ. παρ. σελ. 202. Κων/νου Λούρμπα. «Γαστούνη». Γαστούνη 1990. σελ. 22,262.
[13] Βλ. Μητροπολίτου Ηλείας Αντωνίου. οπ. παρ. σελ. 31.
[14] Τάσου Γριτσοπούλου. οπ. παρ. σελ. 290 κ.εξ. Κων/νου Λούρμπα. «Γαστούνη» οπ. παρ. σελ. 14. Βασιλείου Σιακώτου. «Η Απογραφή των ενοριακών Ναών στην περιοχή της Γαστούνης, Επισκοπή Ωλένης, το 1699-1700». Ηλειακή Επιθεώρηση. Τεύχος 10. 2005. σελ. 225. κ. εξ.
[15] «Ανιστορήθη ο θείος ούτος και πάνσεπτος Ναός της υπεραγίας Θεοτόκου και Π α ν τ α ν ά σ σ η ς Καθολικής, δι’ εξόδου πολλού του θεοφιλεστάτου Επισκόπου Ωλένης Κυρίου κυρ. Ιωαννικίου, το επίκλιον Νείρος, εκ κώμης Σοποτού, αρχιερατεύντος του αυτού της επισκοπής αυτής και καθέδρας αρχιερατικής. Έτος από Χριστού ΑΨΒ΄ Μαΐου Λ.» (1702 Μαΐου 30). (sic).
[16] «Ανηγέρθη εκ βώθρου ο Πάνσεπτος και Θείος ούτος Ναός της Πανυπερευλογημένης Δεσποίνης Θεοτόκου της Π α ν τ α ν ά σ σ η ς δια κόπου πολού και εξώδου των κτιτόρων δούλων των Ιερέων αυτής Αντωνίου-Νικολάου-Δημητρίου-Κωνσταντίνου-και Γεωργίου των Αυταδέλφων Μαρία Άνα Μαρία Σεβαστή Μαρία, εις έτους από Αδάμ ςψπζ.» (1279).
[17] Μητροπολίτου Ηλείας Αντωνίου. οπ. παρ. σελ. 32. Τάσου Γριτσοπούλου. οπ. παρ. σελ. 268, 269.
[18] Βλ. Τάσου Γριτσοπούλου. οπ. παρ. σελ. 201 κ. εξ.
[19] Πρβλ. Παν. Παπαδημητρίου, Αλεξάνδρας Καραχάλιου. «Αι Βλαχέρναι της Ηλείας». Πύργος 1971. σελ. 63.
[20] Γεωργίου Παπανδρέου. οπ. παρ. σελ. 188.
[21] Οπ. παρ. σελ. 187.
[22] Πρβλ. Α. Ορλάνδου. «Αι Βλαχέρναι της Ηλείας» 1924. σελ. 5. Παν Παπαδημητρίου, Αλεξ. Καραχάλιου. οπ. παρ. σελ. 10 κ. εξ. Κωνστ/νου Ηλιοπούλου. «Το Τοπωνυμικόν της Ηλείας». σελ. 164.
[23] Μητροπολίτου Ηλείας Αντωνίου. οπ. παρ. σελ. 27. Buchon. «La Grece Continentale et le Moree» Paris 1837. σελ. 50.
[24] Πρβλ. Παν. Παπαδημητρίου, Αλεξάνδρας Καραχάλιου. οπ. παρ. σελ. 13.
[25] Κωστ/νου Κυριακοπούλου. «Η Ιερά Μητρόπολη Ηλείας και Ωλένης». εκδ. Ιεράς Μητροπόλεως Ηλείας Αθήνα 1991. σελ. 8.
[26] Πρβλ. «Ταξιδεύοντας στην Ηλείας». οπ. παρ. σελ. 149 κ. εξ.
[27] Γεωργίου Παπανδρέου. οπ. παρ. σελ. 185.
[28] Πρβλ. Κωνστ/νου Κυριακοπούλου. «Η Μονή Σκαφιδιάς Ηλείας». Αθήνα 1984.
[29] Μητροπολίτου Ηλείας Αντωνίου. «Η Ομηρική Φειά και η Μονή Σκαφιδιάς» Πελοποννησιακή Πρωτοχρονιά. σελ. 33-38.
[30] Κωστ/νου Κυριακοπούλου. οπ. παρ. σελ. 8.
[31] Βλ. Ντίνου Ψυχογιού. «Ηλειακά» (τοπωνυμικά) τχ. ΛΖ΄ 1980. σελ. 1114. καθώς επίσης και του ιδίου «Δύο απογραφές των Ηλειακών Μονών» τχ. ΚΔ΄ και ΚΕ΄ 1977. σελ. 768.
[32] Pouqueville. «Ταξίδια στην Ελλάδα». Εκδ. Τολίδη. Αθήνα 1997.
[33] Για περισσότερες πληροφορίες πρβλ. Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαίδεια. (Θ.Η.Ε.) τόμος 5. στοίχ. 557-558. Επίσης. Ντίνου Ψυχογιού. «Ηλειακά». τευχ. ΛΘ΄. 1981. σελ. 1173, τευχ. Μ΄ 1981. σελ. 1195 και τευχ. ΛΗ΄ 1980 σελ. 1151.
[34] Πρβλ. Τάσου Γριτσοπούλου. οπ. παρ. σελ. 225 κ. εξ. 348 – 349.
[35] Βλ. Γεωργίου Παπανδρέου. οπ. παρ. σελ. 194 κ. εξ. Μητροπολίτου Ηλείας Αντωνίου. «Ιεραί Μοναί Ηλείας» οπ. παρ. σελ. 30 – 31.
[36] Μητροπολίτου Ηλείας Αντωνίου. οπ. παρ. σελ. 31. Γεωργίου Παπανδρέου. ως ανωτέρω.
[37] Γεωργίου Παπανδρέου. οπ. παρ. σελ. 195. Πρβλ. Ντίνου Ψυχογιού. «Ηλειακά» τευχ. ΛΘ΄ και Μ΄ 1981. σελ. 1201.
[38] Βλ. Ντίνου Ψυχογιού. οπ. παρ. σελ. 1198.
[39]Ανδρέου Μπράτη. «Η Αγία Ελεούσα». εκδ. Ιεράς Μητροπόλεως Ηλείας. Αθήνα 1991. σελ. 9 κ. εξ. Ανδρέου Μπράτη. «Το Βαρθολομιό» εκδ. Μέρμηγκα. 1992. σελ. 23. κ. εξ.
[40] Κωστ/νου Κυριακοπούλου. «Η Ιερά Μητρόπολη Ηλείας και Ωλένης». οπ. παρ. σελ. 8.
[41] Πρβλ. «Ταξιδεύοντας στην Ηλεία». οπ. παρ. σελ. 143. Γεωργίου Παπανδρέου. οπ. παρ. σελ. 18 κ. εξ. Ευάγγελου Λέκου «Τα Ελληνικά Μονστήρια». Αθήνα 1995. σελ. 289 κ. εξ.
[42] Αρχιμ. Τίτου Χορτάτου. «Η Ιερά Μονή Παναγίας Κρεμαστής Πύργου Ηλείας». εκδ. Ιεράς Μονής. Αθήνα 1991. σελ. 9 κ. εξ.
[43] Πρβλ. Αρχιμ. Αθανασίου Μπαχού. «Ιερές Μονές άνω και κάτω Δίβρης Χρυσοπηγής και Κοιμήσεως Θεοτόκου». Αθήναι 2006. σελ. 7 κ. εξ.
[44] Τάσου Γριτσοπούλου. «Μονή Ζωοδόχου Πηγής Άνω Δίβρης» Εις μνήμην Επισκόπου Αθανασίου Βασιλοπούλου, Μητροπολίτου Ηλείας και Ωλένης. εκδ. Ιεράς Μητροπόλεως Ηλείας. Αθήνα 1991. σελ. 449 κ. εξ.
[45] Ως ανωτέρω.
[46] Στάθη Παρασκευοπούλου. «Μοναστήρια Ησυχαστήρια Προσκυνήματα και Μετόχια της Ηλείας». εκδ. Ιεράς Μητροπόλεως Ηλείας. 1990. σελ. 25.
[47] Ευάγγελου Λέκκου. οπ. παρ. σελ. 285 κ. εξ.
[48] Πρβλ. Μητροπολίτου Ηλείας Αντωνίου. οπ. παρ. σελ. 28.
[49] Πρβλ. «Ταξιδεύοντας στην Ηλεία» οπ. παρ. σελ. 150-152. Μητροπολίτου Ηλείας Αντωνίου. οπ. παρ. σελ. 29 κ. εξ.
[50] Οπ. παρ.
[51] Οπ. παρ. Επίσης, Στάθη Παρασκευοπούλου. οπ. παρ. σελ. 37.
[52] Βλ. Γεωργίου Παπανδρέου. οπ. παρ. σελ. 193. Μητροπολίτου Ηλείας Αντωνίου. οπ. παρ. σελ. 31. Παναγιώτου Ανδριοπούλου. οπ. παρ. σελ. 170 κ. εξ.
[53] Οπ. παρ. επίσης «Ταξιδεύοντας στην Ηλεία». οπ. παρ. σελ. 148-149.
[54] Εύης Πάλλα-Χρονοπούλου. «Οικισμοί και Τοπωνύμια στην Αμαλιάδα». Πρακτικά του Έκτακτου Ηλειακού Συμποσίου. Αθήναι 2003. σελ. 241 κ. εξ. 252.
[55] Κωστ/νου Κυριακοπούλου. «Η Ιερά Μητρόπολη Ηλείας και Ωλένης». οπ. παρ. σελ. 8.
[56] Ντίνου Ψυχογιού. «Ηλειακά». τευχ. ΚΕ΄ και ΚΣΤ΄. 1977 σελ. 762-764. Τάσου Γριτσοπούλου. οπ. παρ. σελ. 433, 566.
[57] Πρβλ. Στάθη Παρασκευοπούλου. οπ. παρ. σελ. 89. κ. εξ.
[58] Πρβλ. «Ταξιδεύοντας στην Ηλεία». οπ. παρ. σελ. 156.
[59] Πρβλ. Ντίνου Ψυχογιού. «Ηλειακά» τεύχος Κ. 1960 σελ. 612-613.
[60] Βλ. Τάσου Γριτσοπούλου. οπ. παρ. σελ. 27-28, 35-36.
[61] Ανδρέου Μπούτσικα. «Το Αυγείο». Αθήνα 1996. σελ. 57. κ. εξ.
[62] Βλ. Γεωργίου Παπανδρέου. οπ. παρ. σελ. 206.
[63] Πρβλ. Μητροπολίτου Ηλείας Αντωνίου. οπ. παρ. σελ. 32. Γεωργίου Παπανδρέου. οπ. παρ. σελ. 200. Τάσου Γριτσοπούλου. οπ. παρ. σελ. 349.
[64] Γεωργίου Παπανδρέου. οπ. παρ. σελ. 206.
[65] Οπ. παρ. σελ. 207.
[66] Κωστ/νου Κυριακοπούλου. «Η Ιερά Μητρόπολη Ηλείας και Ωλένης». οπ. παρ. σελ. 9.
[67] Πρβλ. Γεωργίου Παπανδρέου. οπ. παρ. σελ. 207.
[68] Οπ. παρ.
[69] Ντίνου Ψυχογιού. «Ηλειακά» τχ. ΛΓ΄ και ΜΑ΄ 1979 -1981. σελ. 1000 κ. εξ.
[70] Τάσου Γριτσοπούλου. οπ. παρ. σελ. 567.
[71] Ντίνου Ψυχογιού. «Ηλειακά». οπ. παρ. Επίσης Κωστ/νου Κυριακοπούλου. «Η Ιερά Μητρόπολη Ηλείας και Ωλένης». οπ. παρ. σελ. 9.
[72] Πληροφοριακά παραπέμπουμε τον αναγνώστη: Τάσου Γριτσοπούλου. οπ. παρ. τόμος Α΄ σελ. 567 και τόμος Β΄ σελ. 73.
[73] Κωστ/νου Κυριακοπούλου. «Η Ιερά Μητρόπολη Ηλείας και Ωλένης». οπ. παρ. σελ. 9.
[74] Ντίνου Ψυχογιού. οπ. παρ.
[75] Κωστ/νου Κυριακοπούλου. «Η Ιερά Μητρόπολη Ηλείας και Ωλένης». οπ. παρ. σελ. 9.
[76] Πρβλ. Ντίνου Ψυχογιού. «Ηλειακά». τχ. Γ΄ και Δ΄ 1953. σελ. 73 κ. εξ.
[77] Βλ. Ντίνου Ψυχογιού. οπ. παρ. τχ. ΣΤ΄ 1953. σελ. 88 κ. εξ.
[78] Εγκυκλοπαίδεια. Papyros Larousse Britannica. τόμ.10 λήμμα Απόλλων.
[79] Οπ. παρ. τομ. 11 λήμμα Άρτεμις. ]]> http://www.iliablogs.gr/feed.php?channel=126&y=2009&m=08&d=03&iid=7771 Tue, 04 Aug 2009 01:02:00 -0400 http://www.iliablogs.gr/feed.php?channel=126&y=2009&m=08&d=03&iid=7771
]]> http://www.iliablogs.gr/feed.php?channel=126&y=2009&m=08&d=03&iid=7772 Tue, 04 Aug 2009 00:28:00 -0400 http://www.iliablogs.gr/feed.php?channel=126&y=2009&m=08&d=03&iid=7772
Ο Αρχιμανδρίτης Φιλάρετος Ναπ. Σπανόπουλος (Κατά κόσμον Βασίλειος) εγεννήθη στο Αυγείον του Δήμου Αμαλιάδος το 1977.
Μετά την ολοκλήρωση των εγκυκλίων του σπουδών στην γενέτειρά του φοίτησε στην Εκκλησιαστική Σχολή Κορίνθου από την οποία αποφοίτησε το 1995.
Είναι πτυχιούχος της Ανωτάτης Εκκλησιαστής Ακαδημίας Αθηνών (πρώην ΑΕΣΑ) και πτυχιούχος του τμήματος της Κοινωνικής Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Σήμερα είναι μεταπτυχιακός φοιτητής του ΕΑΠ στον τομέα της Ορθόδοξης Θεολογίας.
Το 2002 χειροτονήθηκε Διάκονος υπό του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ηλείας κ.κ. Γερμανού και το 2003 Πρεσβύτερος λαμβάνοντας και το οφίκιον του Αρχιμανδρίτου υπό του ιδίου Μητροπολίτου.
Από τότε έως σήμερα υπηρετεί ως Ιεροκήρυξ της Ιεράς Μητροπόλεως Ηλείας.
]]>